(Had me pagina over de GEROH mast overschreven, dus overnieuw gepubliceerd.)

GEROH-mast revisie

In 2015 kwam ik in het bezit van een gebruikte GEROH-uitschuifmast. De mast zag er op het eerste gezicht netjes uit, maar tijdens het uitschuiven liep er steeds een staalkabel van een van de geleidewielen. Dat was natuurlijk niet de bedoeling en de enige manier om de oorzaak te vinden was de mast volledig uit elkaar halen.

Wat begon als een kleine reparatie, groeide uiteindelijk uit tot een complete revisie. Tijdens de werkzaamheden heb ik alles stap voor stap bijgehouden op het forum van Zendamateur.com. Inmiddels zijn we jaren verder en leek het mij leuk om alle informatie samen te voegen tot één overzichtelijk verhaal.

---

De eerste inspectie

Voordat ik ook maar één bout losdraaide, wilde ik eerst begrijpen hoe de mast eigenlijk werkte. Een GEROH-mast is namelijk geen eenvoudige telescoopmast. De zes mastdelen worden met een slim kabelsysteem uitgeschoven, waarbij ieder mastdeel het volgende deel automatisch meeneemt.

Tijdens de eerste inspectie viel direct op dat één van de staalkabels behoorlijk verdraaid was. Ook ontdekte ik dat er in het verleden al eens aan de mast was gewerkt. Eén van de geleidewielen bleek namelijk niet de juiste afmetingen te hebben.

Dat verklaarde waarschijnlijk ook waarom de kabel steeds van het wiel afliep.

Bijna niet te zien, maar in midden ik kabel van wiel gelopen

Demonteren

Er zat niets anders op dan de mast volledig te demonteren.

Dat bleek een grotere klus dan verwacht. Na twee lange avonden lag de complete mast uit elkaar. Alle geleidewielen werden van de assen gehaald en ieder mastdeel kon eindelijk goed worden schoongemaakt en gecontroleerd.

[Mast volledig gedemonteerd]

Tijdens het demonteren werd steeds duidelijker hoe ingenieus de mast eigenlijk is opgebouwd. De zes mastdelen zijn met staalkabels aan elkaar gekoppeld. Hierdoor schuift ieder mastdeel automatisch het volgende deel omhoog. Op papier lijkt dat behoorlijk ingewikkeld, maar zodra de mast uit elkaar ligt wordt het principe verrassend logisch.

---

Een nieuw geleidewiel

Tijdens de revisie ontdekte ik dat één van de geleidewielen ooit vervangen was door een exemplaar met de verkeerde afmetingen. Dat kon natuurlijk niet zo blijven.

Een nieuw origineel wiel was niet meer verkrijgbaar. Daarom heb ik de maten opgenomen en via WhatsApp naar mijn zwager gestuurd Henk PH0SMT . Hij heeft vervolgens op de draaibank een nieuw geleidewiel gemaakt dat precies overeenkwam met het origineel.

Dat was meteen één van de belangrijkste verbeteringen van de revisie.

---

Weer opbouwen

Na het schoonmaken kon de mast weer worden opgebouwd.

Dat bleek minstens zoveel werk als het demonteren. De eerste avonden lag de tekening voortdurend naast mij om te controleren of alle kabels weer op de juiste plaats liepen. Met zes mastdelen en een wirwar aan staalkabels is een fout snel gemaakt.

Bij het laatste mastdeel viel nog iets op. Het geleidewiel wordt met twee inbusbouten op spanning gebracht, maar aan de achterzijde zat geen enkele borging. Hierdoor konden de bouten langzaam loslopen.

Dat heb ik meteen aangepast door borgmoeren te monteren. Een kleine wijziging, maar wel eentje die later problemen voorkomt.

De eerste test

Na het monteren van de laatste mastdelen werden de staalkabels weer op de lier bevestigd en over de bovenste geleidewielen geleid. Eindelijk was het moment aangebroken om de mast voor de eerste keer uit te schuiven.

Helaas liep dat niet zoals gehoopt.

Het bovenste mastdeel kwam netjes omhoog, maar de overige delen bleven achter. Ik moest ze met de hand helpen om uit te schuiven. Er zat dus niets anders op dan de mast opnieuw te demonteren en op zoek te gaan naar de oorzaak.

Na enig speurwerk was het probleem snel gevonden. Bij het derde mastdeel had ik de staalkabel door een moer geleid, in de veronderstelling dat deze daar stevig genoeg vast zou blijven zitten. In de praktijk trok de kabel zich echter langzaam door de moer heen. Hierdoor raakte de kabel beschadigd en was hij niet meer bruikbaar.

Beschadigde staalkabel

Op zoek naar de juiste staalkabel

Nu de oorzaak bekend was, kon ik op zoek naar een geschikte vervanger. Daarbij ontdekte ik dat er verschillende soorten RVS staalkabel verkrijgbaar zijn.

• 1×19 is een stijve kabel met weinig rek en wordt vooral gebruikt als tuikabel.
• 7×7 is soepeler, maar minder geschikt voor toepassingen waarbij de kabel voortdurend over geleidewielen loopt.
• 7×19 bestaat uit zeven strengen van negentien draden en is juist ontwikkeld voor gebruik over katrollen en schijven.

Voor een GEROH-mast is de keuze eigenlijk snel gemaakt. Omdat de kabel continu over geleidewielen loopt, heb ik gekozen voor een RVS 7×19 staalkabel. Deze heb ik gekocht bij een watersportzaak, waar dit type veel wordt gebruikt voor de tuigage van zeilboten.

Een kleine aanpassing met een groot verschil

Bij de eerste montage had ik de kabel alleen door de bevestiging gevoerd. Nadat de kabel door de moer was getrokken, heb ik dit aangepast.

De nieuwe kabel is nu geborgd met een staalkabelklem, waardoor hij niet meer kan verschuiven. Uit voorzorg heb ik dezelfde verbetering ook direct op het eerste uitschuivende mastdeel toegepast.

Een kleine wijziging, maar wel een die veel problemen voorkomt.

Smeren van de mast

Tijdens de revisie kwam ook de vraag naar voren welk smeermiddel het meest geschikt is voor de mastdelen.

Mijn eerste keuze was een standaard lagervet, zoals dat ook voor voertuigen wordt gebruikt. Dat bleek achteraf geen goede keuze. Het vet was te dik, waardoor de mastdelen aan elkaar gingen kleven en niet meer soepel bewogen.

Alles is daarom opnieuw schoongemaakt en daarna voorzien van PTFE (teflon)vet. Dat gaf direct een veel beter resultaat. De mast schoof weer soepel uit en in, zonder dat vuil zich gemakkelijk aan het vet hechtte.

Afwerking

Nu de techniek weer in orde was, kon de mast netjes worden afgewerkt.

De buitenzijde is volledig schoongemaakt en opnieuw gespoten, waardoor de mast er weer fris uitziet. Ook de lier kreeg een nieuwe beschermkap, die eveneens van een nieuwe verflaag werd voorzien.

Eindresultaat

Wat begon met een staalkabel die steeds van een geleidewiel liep, groeide uiteindelijk uit tot een complete revisie van de GEROH-mast. Tijdens de werkzaamheden zijn alle mastdelen gedemonteerd, gereinigd en gecontroleerd. Versleten onderdelen zijn vervangen, het kabelsysteem is verbeterd en de mast is opnieuw opgebouwd.

Het resultaat is een mast die weer soepel uitschuift en klaar is voor jarenlang gebruik.

Tijdens de revisie heb ik alle werkzaamheden stap voor stap beschreven op het forum van Zendamateur.com. Voor deze website heb ik het complete project samengevat tot één overzichtelijk verhaal. Het oorspronkelijke forumtopic blijft natuurlijk beschikbaar voor iedereen die alle details, foto’s en discussies wil teruglezen.

Zo blijft de kennis behouden en hebben andere radioamateurs hopelijk ook iets aan de ervaringen die ik tijdens deze revisie heb opgedaan.

Link naar zendamateur
Link naar Complete Revisie en Onderhoud van de Kurbelmast Type 6 Klp/
Link naar enkele fotos